کرزی: افغانستان د بهرنیانو د 'سیاست ازموینې' ځای نه دی

خبریال:م.جلالزی(کابل) د کابل درحمان بابا لیسې زدکونکې وایې چې دوي په بد حالت کې ژوند کوي او که چیرته حالت همداسي روان وي بیا به له رخصتیو وروسته هیڅکله هم دغه ښوونځي ته د راتګ لپاره زړه ښه نه کړي.

د رحمان بابا ښوونځي چې د څو لسیزو سابقه لري د قومونو، قبایلو او سرحداتو چارو وزارت له لوري پر مخ بیول کیږي.

د دغې لیسې ډیری زده کوونکي د افغانستان د جنګ ځپلو ولایتونو اوسیدونکي ځوانان او تنکي ځوانان دي چې کورنیو یې د حکومت په امید سل ګونه کیلومتره لري دغه ښوونځي ته را استولي دي.

د رحمان بابا لیسې د اتم ټولګي زدکونکی بریالی اندړ واي دوی ته سم خواړه نه ورکول کیږي، د لیلیې وضیعت بوږنوونکی دی او د کابل په دغه سړه هوا کې د اطاقونو د تودولو لپاره تر اوسه ورته د سونګ توکي ندي راوړل شوي.

نوموړی وايي چې دوی دې ته مجبور شوي چې ښوونځي ته په نږدې پرتو ونو کې لرګي ووهي او بیا لامده لرګي په داسي حال کې چې سخت لوګی کوي په کوټو کې وسوځوي څو له وژونکې یخنۍ ځان وساتي.

په همدل حال کې د رحمان بابا لیسې یو بل زدکوونکی چې ځان  په مستعار  نامه میراجان را پیژني وايي چې د دوی د خوراک مینو  ډیره خرابه ده او هره ورځ ورته بدخوندې او بد بویه لوبیا ورکوي چې په دوو وختو لوبیا او یوه وخت وچ چاې باندي د دوي ژوند ډیر ګران دی.

میراجان هغه کس دی چې تیر کال یې هم د رحمان بابا لیسې د ښونکو په اړه تاند ته شکایت کړی وو خو وروسته بیا د نوموړي پر وینا چې دی د لیسې د مدیر او بیا تر وزیر اسدالله خالد پوري وغوښتل شو او سخت ورټل شو او حتی هغه ګواښل شوی وو چې که بیا خوله پرانیزي نو له ښوونځي نه به یې تور مخ وشړي.

د رحمان بابا لیسې ته هره میاشت په سلګونو زره افغانۍ د دې لپاره د وزارت له بودیجې ځانګړي کیږي چې د زدکونکو د خوړو او ژوندانه اسانتیاوي پرې پوره شي خو برعکس دغه پیسې یا په وزارت کې د پیژندل شویو څيرو جوبونو ته ځي او یا د هغې کړۍ له لوري یې ډیره برخه حیف او میل کیږي چې له وزارت څخه پيل شوي او د رحمان بابا تر مدیریت پوري ټول پکې ښکیل دي.

دمګړۍ به کابل کې د شپې له خوا د هوا د تودوخې درجه صفر ته نږدې ده او زدکوونکو ته نه بخارۍ، نه بریښنا او نه هم د تودولو کومه بله وسیله شته.

په ښوونځي کې چې مو له  نږدې وکتل، ډیری داسي ماشومان ول چې عمرونه یې یوازي دولس او یا هم یولس کاله وو او یخ داسي وچ کړي ول چې په بدن کې یې د وینې نښې نښانې نه ښکاریدې.

هغوي شکایت کاوه چې که چیرته کومه بله مرجع د دوي غمه و نه خوري نو له وزیر او د هغه له وزارت څخه یې  تمه ختلي او دوي به کال ته هیڅ ښوونځي ته را نه شي.

د رحمان بابا او خوشال خان لیسې په ۲۰۰۵ کال کې د ولسمشر تر نږدې څار لاندی ونیول شوي او یو دلیل یې دا وو چې ولسمشر وغوښتل د دې لیسو د تشکیلاتو په پراخولو سره ډیری هغه ځوانان چې په کلیو او بانډو کې د ښوونځي د نه شتون له کبله له طالبانو سره یو ځای کیږي زده کړو ته را مات کړي.

د رحمان بابا د ډيرو زدکوونکو حالت خراب وو او هغوي د وزیرانو له شورا او په خاصه توګه ولسمشر کرزي څخه په وار وار دا غوښتنه کوله چې د دوي غم وخوري او د بې کفایتوو چارواکو له دغه ستم څخه یې وژغوري.

موږ د رحمان بابا د لېسې د زده کوونکو د شکایت په اړه د سرحداتو د وزارت د نظر په اخیستلو بریالي نه شوو، تمه ده چې د دې راپور له خپرېدو وروسته د زده کوونکو د ادعاوو په اړه خپل نظر وړاندې کړي

 د ارمنستان په واردزادور کلي کې د بزګرۍ کارونه ښځې تر سره کوي، ځکه په  ټول کلي کې ځوان نارینه نه پیدا کیږي. ځوان نارینه ټول مساپر دي او د ډوډۍ ګټلو لپاره نورو هیوادونو په تیره بیا روسیې ته تللي دي.

 سوزانا استاریان د واردزادور د کلي اوسیدونکې او د څلورو ماشومانو مور ده. دې سږ کال غنم او وربشي کرلي دي او نه یوازې د کور کار کوي او ماشومان لویوي بلکې د کروندې چارې هم ورله غاړې دي. د دې میړه د روزي په ګټلو پسې له خپل کلي او ان خپل وطنه ډیر لرې په روسیه کې اوسي.

 سوزانا استاریان فرانس پرس اژانس ته ویلي دي چې دا یوازې د دوی کلی نه دی چې ځوان نارینه پکې نه پیدا کیږي ، بلکې د ارمنستان په ګڼو نورو کلیو کې هم دغه حال دی.

 د وارد زادورپه څیر وروسته پاتې کلي کې د کلیوالو دا عادت دی چې په نوې ځوانۍ کې واده کوي او له واده څو میاشتې پس میړونه د ډوډۍ د ګټلو لپاره له ملکه وځي. دغه ځوانان په کال کې یوازې د دوو میاشتو لپاره خپلو کورونو ته راستیږي. پاتې لس میاشتې یې په پردیسۍ کې تیریږي.

 له احصاییو سره سم، د ۱۹۸۸ او ۲۰۰۷ کال تر منځ شاوخوا لس لکه کسان له ارمنستان څخه وتلي چې په دغو کې دوه پر دریمه برخه کسان روسیې ته تللي دي. د ارمنستان نفوس اوس دوه دیرش لکه دی او په دومره کم نفوس کې د دومره ډیرو کسانو لیږد یوه فاجعه ګڼل کیږي.

  میرمن سوزانا استاریان ځکه بختوره ده چې میړه یې همیشه ورته له روسیې څخه تلفون کوي،  په هرو څو میاشتو کې څوسوه ډالره ورته استوي او د نوي کال رخصتي په کور تیروي. د ارمنستان په کلیو کې داسې ښځې هم شته چې میړونه یې په کلونو کلونو کور ته نه راځي ، نه کور ته تلفون کوي او نه پیسې استوي. په واردازدور کلي کې له یو شمیر ښځو سره دا ویره ده چې میړونه یې ممکن هیڅکله راستانه نه شي او خپل کور کلی د همیشه لپاره پریږدي. د نهه ویشت کلنې تامارا میړه دا لسم کال دی چې کور کلی یې پرې ایښی او هیڅ احوال یې نه دی راغلی. د تامارا د میړه په باره کې ویل کیږي چې په منسک کې یې له یوې روسۍ سره واده کړی دی. تامارا اوس د خپل میړه دوه ماشومان لویوي او په بیوزلۍ کې ژوند کوي.

 په ارمنستان کې د ځوانانو د وتلو ستونزه دومره جدي ده چې د دغه هیواد ولسمشر سیرژ سارکیسیان یې د هیواد ملي امنیت ته لوی خطر ګڼي او د مهاجرو د بیاراستنولو لپاره د اقداماتو په فکر کې دی.

 د ارمنستان چې د ترکیې او اذربایجان تر منځ واقع دی، له دغو دواړو هیوادونو سره یې اړیکې خرابې دي او د اړیکو خرابوالی یې د بیوزلۍ یو علت ګڼل کیږي.

 د افغانستان ولسمشر حامد کرزی پرون/شنبه/ په یوه مرکه کې وویل، سره له دې چې هیواد یې سیاسي ثبات ترلاسه کړی، افغانان لا هم په خپل ورځني ژوند کې ځانونه خوندي نه احساسوي.

ولسمشر کرزي سي این این تلویزیون ته په مرکه کې وویل:«نړیوال ايتلاف او د افغانستان حکومت توانېدلي چې په تېرو لسو کلونو کې په افغانستان کې سیاسي ثبات رامنځته کړي. خو امریکا، ناټو او د افغانستان حکومت په دې نه دي بریالي شوي چې افغانانو ته فردي امنیت برابرکاندي.»

کرزي د سي این این خبریال فرید ذکریا ته وویل چې ځواکونو د طالبانو او نورو وسله والو ډلو فعالیتونه او خوځښتونه ورو کړي، خو لا یې هم جګړه نه ده ګټلې.

ده زیاته کړه:«باید یو څه انتظار وباسو څو تایید کړو چې موږ د مخالفانو د خوځښتونو مخه ډب کړې او افغانان زموږ د هلوځلونتیجه او سوله وویني.»

کرزي په قطر کې د طالبانو د دفتر د پرانستلو مسلې ته په اشارې وویل، د ده حکومت به د طالبانو د دفتر د پرانستلو هرکلی وکړي ځکه چې په دې توګه به افغانان او نور د جګړې د پای ته رسولو لپاره یوې سیاسي حل لارې ته د رسېدو لپاره له طالبانو سره جدي خبرې وکړای شي.نو که طالبانو پتېیلې وي چې دفتر پرانیزي د دې مانا به دا وي چې دوی د سولې خبرو ته تیار دي.

تر دې مخکې تېره اوونۍ ولسمشر کرزي ویلي و چې که طالبان دننه په افغانستان کې دفتر نه شي پرانستلی ښه دا ده چې په سعودي عربستان یا ترکیه کې یې پرانیزي.د کرزي دا خبره په قطر کې د طالبانو د دفتر له پرانستلو سره یو ډول مخالفت وانګېرل شوه.

ده همداراز وویل :«د طالبانو په ادرس(دفتر) کې باید دا وضاحت وي چې د دوی استازي او دفتر صلاحیت لري او د طالبانو د تحریک استازیتوب کولی شي.»

د افغانستان ولسمشر سي این این ته دغه راز ویلي، څرنګه چې د طالبانو مشران په ګاونډي پاکستان کې اوسي، د پاکستان له ګډون او مرستې پرته له طالبانو سره خبرې مطمینې نتیجه نه شي لرلی.»

کرزي له امریکا سره د ستراتیژیکو همکاریو په اړه وویل چې لا هم د دواړو خواوو ترمنځ په دې باب خبرې روانې دي چې له ۲۰۱۴ وروسته، چې د ناټو حربي ماموریت په افغانستان کې پای ته رسېږي، په افغانستان کې د امریکايي پوځیانو د حضور دوام باید په کومو شرطونو وي.ده وویل چې د دې لپاره د افغانستان یو شرط دا دی چې باید امریکايي پوځیان د شپې په مخه چاپې پای ته ورسوي.

ده وویل:«موږ ډېر واضح او مشخصه غوښتنه لرو، او هغه دا ده چې بهرني پوځیان باید د افغانانو کورونو ته نه ننوځي.»

د افغانستان لپاره د امريکا د متحدو ايالاتو سفير راين کراکر وايي چي هيواد به يې د ٢٠١٤ کال وروسته له افغانانو سره خپله ملګرتيا او همکاري بل لوري ته واړوي او د پوځي برخي په نسبت به په ملکي برخه کي زيات کار وکړي.هغه نن کندهار ولايت ته د خپل سفر په ترڅ کي د رسنيو په جوړه سوې غونډه کي وويل چي هيواد به يې د بهرنيو ځواکونو تر وتلو وروسته په اقتصادي برخه کي هم کار وکړي او د دهلې او کجکي بندونو ته به هم پراختيا ورکړي.

ډ کندهار ولایت د مطبوعاتي دفتر له خبرپاڼې سره سم ښاغلي کراکر وويل چي امريکا به د اوږده مهال لپاره په اقتصادي، امنيتي او پرمختيايي برخو کي له افغانستان سره ولاړه وي او په هر قيمت چي کيږي اجازه به ورنکړي څو د ١٩ سوه ٩٠يمي لسيزي غلطي تکرار سي.

کندهار والي پوهنوال ډاکټر توريالي ويسا، چي نن يې په همدې رسنيزه غونډه کي د سفير سره يو ځاى ګډون کړى و، وويل چي د امريکا د سفير سره ليدلي او د ولسواليو او ښاروالۍ د فعاليتونو د زياتېدا او بهترۍ په برخه کي يې ورسره مهمي خبري کړي دي.

د هغه په خبره چي په ننۍ ليدنه کي د افغانستان او امريکا ترمنځ د ستراتيژيکو اړيکو د تړون په اړه هم خبري سوي او په دې تړون کي د کندهار د اهميت او کندهار ته ددې تړون د اهميت اړوند هم بحثونه وسول چي زيات مفيد وه. د افغانستان لپاره د امريکا سفير نن کندهار ته د خپل سفر په ترڅ کي له کندهار والي، د ولايتي شورا له استازو او يو شمېر کليدي رئيسانو سره وکتل او په دې ولايت کي يې په امنيتي، پرمختيايي او حکومتداري په برخه کي سوي پرمختګونه وستايل.

نوموړي د رسنيو غونډي ته وويل دوى او نړيوالو درک کړې چي د کندهار حالات پر افغانستان او ټولو وګړو باندي معلوم او حس کېدونکى تاثير لري او موږ پوهېږو چي په ستراتيژيک تړون کي دې ولايت ته څومره اهميت ورکول سي.

راين کراکر وويل چي نن يې په کندهار کي د سيمه ييزي دولتي ادارې له استازو سره په دې ولايت کي پر يوه بل نوي اقدام هم خبري وکړې او هغه په دې ولايت کي د امريکا د کونسلګرۍ ايجاد دى چي په دې برخه کي به هم په نژدې راتلونکي کي کوټلي او کاري ګامونه پورته سي.هغه د يوه خبريال ددې پوښتني په ځواب کي چي په قطر کي د طالبانو لپاره د سياسي دفتر د پرانستني په اړه يې نظر څه دى وويل چي د سولي او بيا يو ځاى کېدني پروسه په بشپړه توګه يوه افغاني پروسه ده او افغانان واک لري په هر ځاى او هر هيواد کي چي غواړي د طالبانو لپاره سياسي نمايندګي تائيد کړي.نوموړي همداراز زياته کړه دوى کوښښ کوي چي د پاکستان سره هم اړيکي ښي کړي او په وينا يې چي پاکستانيان هم بايد دا درک کړي چي په ګډه کېداى سي د يوې ستونزي لپاره اساسي حل لاره ولټول سي.

د هغه په خبره چي په افغانستان کي ميشتو د ناټو ځواکونو ته د اکمالاتو لېږدوونکو موټرونو باندي د راتګ بنديز په افغانستان کي د امريکا او ناټو په ستراتېژۍ کي هيڅ ډول تغير نه راولي او دوى ددې توانايي لري چي د نورو بديلو لارو خپل اکمالات وکړي.

ښاغلي کراکر زياته کړه چي د افغانستان او امريکا ترمنځ د اوږدمهاله همکاريو ستراتېژيک تړون په دې مانا دى چي ګواکي امريکا د افغانستان سره متحده ده او هيڅ کله به دغه هيواد يوازي پرېنږدي